دیوان عدالت اداری

در اجرای اصل یکصد و هفتاد و سوم (۱۷۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات مردم نسبت به مأموران، واحدها و آیین نامه های دولتی خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود اختیارات مقام تصویب کننده، دیوان عدالت اداری که در این قانون به اختصار «دیوان» نامیده می شود زیرنظر رئیس قوه قضاییه تشکیل می گردد

دیوان به عنوان مرجعی قضایی که صرفاً در تهران مستقر است، متشکل از شعب بدوی،تجدید نظر ، هیأت عمومی و هیأت های تخصصی می باشد . البته به منظور تسهیل در دسترسی مردم به خدمات دیوان، دفاتر اداری دیوان در مراکز استانها شکل گرفته که وظیفه ثبت درخواست ها و دادخواست های شاکیان ، ارشاد و معاضدت قضایی آنها، ابلاغ نسخه دوم شکایات یا آراء صادر شده از سوی دیوان در حوزه آن دفتر که از طریق نمابر یا پست الکترونیکی یا به هر طریق دیگری از دیوان دریافت کرده اند وانجام دستورات واحد اجرای احکام دیوان در حوزه مربوط به آن دفتر را برعهده دارند

صلاحیت شعب دیوان برابر ماده 10قانون دیوان عدالت اداری و حدود اختیارات دیوان

۱ رسیدگی به شکایات و تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از: الف ـ تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها و سازمان ها و مؤسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها و سازمان تأمین اجتماعی و تشکیلات و نهادهای انقلابی و مؤسسات وابسته به آنها ب ـ تصمیمات و اقدامات مأموران واحدهای مذکور در بند «الف» در امور راجع به وظایف آنها ۲ رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آراء و تصمیمات قطعی هیأت های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون هایی مانند کمیسیون های مالیاتی، هیأت حل اختلاف کارگر و کارفرما، کمیسیون موضوع ماده (۱۰۰) قانون شهرداری ها منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها ۳رسیدگی به شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان واحدها و مؤسسا

مستثنیات رسیدگی در دیوان

ت مذکور در بند (۱) و مستخدمان مؤسساتی که شمول این قانون نسبت به آنها محتاج ذکر نام است اعم از لشکری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی
1رسیدگی به تصمیمات قضائی قوه قضائیه و صرفاً آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها و تصمیمات رئیس قوه قضائیه 2 مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجلس خبرگان و شورای‌عالی امنیت ملی3تعیین میزان خسارات وارده از ناحیه مؤسسات و اشخاص مذکور پس از صدور رأی در دیوان بر وقوع تخلف با دادگاه عمومی است4تصمیمات و آراء دادگاه ها و سایر مراجع قضایی دادگستری و نظامی و دادگاه های انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل شکایت در دیوان عدالت اداری نمی باشد

آیین رسیدگی در دیوان عدالت اداری

آیین رسیدگی در دیوان عدالت اداری تا حد زیادی شبیه آیین رسیدگی در محاکم عمومی دادگستری است، بدین معنی که مطابق ماده ۲۱ قانون دیوان عدالت اداری، رسیدگی در دیوان مستلزم تقدیم دادخواست است که به زبان فارسی و در برگه‌های چاپی مخصوص نوشته می‌شود. تفاوت عمده در رسیدگی دیوان، عدم ضرورت دعوت از اصحاب دعوا برای جلسه دادرسی و عدم ضرورت مراجعه حضوری شاکی برای تقدیم شکایت است. با وجود این، هرگاه دیوان مقتضی بداند، طرفین یا یکی از آنان را برای اخذ توضیح دعوت می‌نماید. از سوی دیگر، هزینه ناچیز دادرسی و ساده بودن تشریفات آن، آیین دادرسی دیوان را از آیین دادرسی محاکم دیگر متمایز می‌سازد. در همهٔ مواردی که قانون دیوان عدالت در موضوع خاصی ساکت باشد، مقررات ناشی از آیین دادرسی مدنی بر آن بار می‌شود

شیوه رسیدگی در شعب دیوان

شیوه رسیدگی در شعب شکایات از تصمیمات و اقدامات واحدها و مأموران دولتی و همچنین شکایات از تصمیمات و آراء قطعی هیأت ها و کمیسیون های اداری و شکایات استخدامی کارکنان دولت و برخی نهادها و دستگاههای عمومی و اجرایی کشور توسط شعب دیوان مورد رسیدگی قرار می گیرند. رسيدگي در شعب ديوان، مستلزم تقديم دادخواست است. پذیرش دادخواست در دیوان به یکی از روش های زیر امکان پذیر است: :ثبت از طریق سامانه های الکترونیکی قضائی ثبت در دفاتر استانی دیوانثبت در دبیرخانه مرکزی دیوان تاریخ ثبت دادخواست در هر یک از مراجع مذکور تاریخ تقدیم دادخواست است. شعب دیوان به شکایتی رسیدگی می‌کنند که شخص ذی‌نفع یا وکیل یا قائم‌مقام یا نماینده قانونی وی، رسیدگی به شکایت را برابر قانون، درخواست کرده باشد

مهلت تقدیم دادخواست

درخصوص اعتراض و شکایات از آرا و تصمیمات قطعی مراجع اختصاصی اداری ، برای اشخاص داخل کشور سه ماه و برای افراد مقیم خارج از کشور، شش ماه از تاریخ ابلاغ رای یا تصمیم قطعی مرجع مربوط مطابق قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و در امور مدنی است .

شایسته ی ذکر است که نشانی محل دفاتر نمایندگی دیوان عدالت اداری مستقر در استانها در سایت موجود می باشد . درصورتیکه ، شما نیز دچار هرگونه مشکلی درخصوص دعاوی دیوان عدالت اداری شده اید ، با دفتر وکالت مهدی ناصری و همکاران تماس حاصل فرمایید.

سوالات متداول

1. دیوان عدالت اداری چه وظایفی دارد و چه شکایاتی را می‌پذیرد؟

پاسخ: دیوان عدالت اداری مرجعی قضایی است که به منظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی، مأموران و آیین‌نامه‌های دولتی می‌پردازد که خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود اختیارات مقام تصویب کننده باشند. این دیوان صلاحیت رسیدگی به موارد زیر را دارد:

• شکایات از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی (وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، شهرداری‌ها و غیره) و مأموران آن‌ها در امور مربوط به وظایفشان.
• اعتراضات به آراء و تصمیمات قطعی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون‌هایی مانند کمیسیون‌های مالیاتی و ماده 100 شهرداری‌ها (از نظر نقض قوانین و مقررات).
• شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان دولت.

2. چگونه می‌توان به دیوان عدالت اداری شکایت کرد؟ چه مدارکی لازم است؟

پاسخ: برای طرح شکایت در دیوان عدالت اداری باید دادخواست را به یکی از روش‌های ثبت در سامانه الکترونیکی قضایی یا دفاتر استانی دیوان ارائه دهید. مدارک مورد نیاز معمولاً شامل موارد زیر است:

• شخصیه‌های (شناسنامه و کارت ملی)
• مدارک مرتبط با موضوع شکایت (قراردادها، فاکتورها، اسناد مالکیت، و غیره)
• کپی از تصمیم یا اقدامی که مورد اعتراض قرار گرفته است.
• و در صورت امکان، هر مدرک دیگری که بتواند ادعای شما را اثبات کند.

3. آیا رسیدگی در دیوان عدالت اداری رایگان است؟ و چه هزینه‌هایی ممکن است وجود داشته باشد؟

پاسخ: رسیدگی در دیوان عدالت اداری به طور کلی رایگان است. با این حال، در مواردی ممکن است هزینه‌هایی مانند هزینه دادرسی (که معمولاً بسیار ناچیز است) و هزینه‌های مربوط به ترجمه مدارک (در صورت نیاز) وجود داشته باشد. اگر وکیل داشته باشید، هزینه‌های وکیل نیز باید در نظر گرفته شود.

4. مهلت تقدیم دادخواست به دیوان عدالت اداری چقدر است؟

پاسخ: مهلت تقدیم دادخواست به دیوان عدالت اداری بسته به نوع شکایت و محل اقامت شاکی متفاوت است:

• برای اشخاص داخل کشور: سه ماه از تاریخ ابلاغ رای یا تصمیم قطعی مرجع مربوط.
• برای افراد مقیم خارج از کشور: شش ماه از تاریخ ابلاغ رای یا تصمیم قطعی مرجع مربوط.